Lan man ... vui buồn thời sinh viên

Sa tanh hay Mỹ á...

Hồi đó Niệm và tôi cùng thuộc tổ 2, Hồ Văn Minh tổ trưởng, đặc biệt của tổ 2 là tổ duy nhất có giai nhân Quỳnh Tiên, Cả lớp cho đến hết năm hai chỉ có một nữ. Tôi còn nhớ lờ mờ, hôm đó dường như mới lãnh học bổng xong, nghĩa là trong túi tôi có bốn đồng. Học bổng hăm hai đồng, đóng tiền ăn tập thể hết mười tám.
Tổ 2 được phân lao động dọn đá ở sân sau trường, giờ nghỉ giải lao chúng tôi túm lại tán dóc. Nhìn qua phía bên kia sân thấy có mấy em khoa Địa cũng đang khiêng đá. Có một em tóc dài da trắng... đẹp. Tôi bèn nổi hoang cá độ với Niệm. Nếu Niệm có gan qua sờ vào quần cô bé này và hỏi: vải ni là vải chi? Sa tanh hay mỹ á, mua cửa hàng hay mua ngoài... thì tôi sẽ thua một chầu cà rem cho cả tổ! Đùa cho vui, ai ngở Niệm làm thật. Như trong phim Thằng Ngốc, Niệm lửng thửng đến ghẹo tỉnh bơ... Bọn tôi được một phen cười thả giàn, và một chầu cà rem vui vẻ. Vui rồi quên ngay, cô bé kia chắc cũng chẳng nghĩ gì. Ai ngờ vài ngày sau, tôi bị anh Bích, bí thư chi bộ sinh viên, dũa cho một trận tơi tả! Phân tích... rồi tổng hợp rồi kết luận rồi rút kinh nghiệm, tôi ngồi im chẳng nói câu nào, đến cuối tôi mới thốt: chỉ đùa thôi, các anh nghĩ sao cũng được...
Tôi không biết vì sao mà sau đó câu "sa tanh hay mỹ á" trở thành câu đùa thông dụng trong lớp!  

Kinh nghiệm học tập: trùm mền học

Bọn chúng tôi đa số không ai nghĩ đến chuyện tìm ra phương pháp này nọ để học cho tốt cả, nhưng là phong trào, là phải rút tỉa, phải phổ biến kinh nghiệm nên mới sinh ra chuyện hội nghị kinh nghiệm học tập!
Thú thật thì tôi chẳng có chút hứng thú nào trong cái sự này, nhưng yêu cầu của lớp trưởng Ngô, bí thư Bích, sợ mất lòng thằng bạn thân Niệm là lớp phó học tập, nên tôi cũng phải tham dự. Hôm đó dường như có mời quý thầy trong khoa đến nữa. Sau phần phát biểu công thức: lý do, tham luận vân vân và vân vân là phần cá nhân phát biểu, đại đa số đều nói rất sáo rỗng, nào là phải tập trung nghe thầy giảng, đọc sách nghiên cứu, làm bài tập để hiểu sâu lý thuyết, học cùng bạn...
Còn nhớ lờ mờ, dường như Thầy Hà hỏi cả lớp ngoài cái chung đã nói ai còn phương pháp gì độc đáo không? Hùng Đen (Nguyễn Văn Hùng) trúng ý, phát biểu ngay: ai sao tôi không có ý kiến, nhưng riêng tôi nằm trùm mền học là có kết quả nhất! Nhiều bạn ngạc nhiên, có người phản đối, nhưng tôi quá  khoái, vì hồi đó, hàng đêm sau khi đi thư viện về, tôi và Hùng thường đi ngủ ngay. Không biết Hùng có nằm tự "khắc sâu" kiến thức đã học trong ngày trong "thinh lặng" không chứ riêng tôi thì do đói và mệt nên chỉ học trong ...mơ thôi! Chả thế có dạo tôi bị phê bình là trung bình chủ nghĩa!!!
Còn nữa... Sau đó dường như Niệm tổng kết hội nghị viết thành báo cáo để đi truyền đạt lại cho các lớp đàn em!!!

Còn lan man ...

Vì bạn...

(Chùm bài viết về võ sĩ Thanh Ròm)
Quảng trị cuối năm 71 bắt đầu lộn xộn. "Hội mùa xuân" là đặc san xuân cuối cùng của trường Nguyễn Hoàng trên đất quê. Tôi chưa hết vui vì được giải truyện ngắn thì chiến tranh ập đến. Cậu Dũng của tôi thôi mặc áo rằn ri, cậu ghé nhà vói bộ đồ đen, súng nhỏ ép nách. Cậu cho tôi hai viên đạn M16 gắn sẵn trong hai ống nhỏ, chỉ cần kéo chốt là ... đoằng! Cậu bảo cho cháu để phòng thân. May mà tôi chưa bao giờ sử dụng đến!
Mùa hè đỏ lửa đến như ác mộng, gia đình tôi chạy giặc lòng vòng để rồi cuối cùng vô ở trại tạm cư Non Nước, Đà nẵng. Trường Nguyễn Hoàng lại mở cửa. Đó hình như là câu lạc bộ của của lính Mỹ, cửa lớp xẻ tạm trên vách gỗ, phên tre đan là tấm ngăn giữa lớp này và lớp khác, học sinh phải đem theo ghế ngồi. Ngồi lớp này nghe rõ tiếng thầy cô giảng ở hai lớp bên cạnh, thấy rõ cả chân thầy bước!
Tôi vào lớp mười ban B với trường lớp quá thiếu thốn như thế. Trường ty nạn!
Lại lan man rồi...
Hôm đó Du thịt không biết xích mích gì đó với đứa nào trong lớp, thế là băng nhóm lại kéo vô sinh sự. "Lại", vì nhiều lần các băng nhóm vô trường, vô lớp tôi hoành hành. Có lẽ quý thầy cô cũng biết nhưng chắc cũng có cách gì dẹp nổi, nên đành lơ! Bọn tôi học trò mặt trắng, tay không, có ai dám ra mặt chống lại! Có lần tôi tức điên người khi chứng kiến hai thằng cắc ké dám nhảy lên bàn, đá thẳng vào mặt Nghiêm lớp trưởng và anh này dù to con nhưng vẫn ngồi yên chịu đòn!
Nhưng hôm nay thì hết nhịn nỗi rồi! Mắt thằng Du chảy máu, thằng du côn ngay cú đầu đã chơi ngay đòn ác, dùng song chỉ đâm vào mắt bạn tôi. Phước, Thành, Du và tôi ngồi cùng một bàn. Phước quay hỏi tôi. Trả lời gọn lỏn:
-Chơi!
Chiếc ghế gổ ngồi học biến thành vũ khí, Phước chơi ngay vào mặt một thằng khác nhào đến đánh hội đồng! Hỗn chiến bắt đầu, nói là hỗn chiến nhưng ngoài bốn thằng tôi thì cả lớp chạy hoảng trước một băng bảy tám tên du côn. Chỉ có Hoàng Văn Ân là đánh hỗ trợ! Không biết tại sao tôi còn bình tỉnh để tìm thằng đầu đảng, liếc mắt ra cửa, tôi thấy hắn đứng vòng tay, nhìn vào chỉ huy bọn tép riu! Tôi nhảy vội ra ngoài, vổ vai hắn và kê ngay cú thôi sơn như trời giáng vô cắm, cú thứ hai làm hắn lảo đảo, hắn hét lên:
-Rút!
Thế là nguyên băng của chúng biến rất nhanh. Bốn đứa tôi cũng vội dọt, bỏ ngang giờ học tiếp.
Chúng tôi chạy về nhà Phước, chỉ cách trường trăm mét. May hôm đó mẹ của Phước đi vắng. Bốn thằng bàn với nhau là tử thủ! Song căng giường bố, gậy cho ba thằng bạn, còn tôi thủ cây rựa cùn cán dài. Nhìn ra đường thấy rợn người như trong xi-nê, bọn chúng gần hai mươi đứa,có đứa trên xe lăn! hung khí trên tay đang tiến về phía chúng tôi! Nỗi sợ lớn nhất của tôi là phải bỏ học chứ không hiểu sao mà tôi chẳng ngán bọn này tí nào!
Thằng đầu đảng một mình tay không tiến về phía cửa nhà, đe dọa:
- Thằng nào chơi tao hồi nảy mau bước ra kẻo tao đốt nhà!
Bọn chúng dám làm thiệt chứ chẳng chơi, nghĩ vậy nên tôi bước ra khỏi cửa, vạch một đường giới hạn, rồi dõng dạc:
- Tui đây, ông mà bước qua vạch này thì cây rựa ni đổi thành màu đỏ!
Quả thật lúc đó tôi không dọa, nếu thằng này dám nhảy tới thì có lẻ có án mạng thật rồi!
Hắn lừ lừ mắt như đo lường, tính toán, nhưng không dám bước tới. Tôi không còn chút sợ hãi. Đứng yên chờ diễn biến. Bổng tiếng còi hụ đột ngột vang lên, hai xe cảnh sát xuất hiện, mấy ông cảnh sát dã chiến tay khiên, tay dui cui nhảy nhanh đến tóm bọn chúng. Cả bọn chạy tứ tán. Bọn tôi lủi nhanh vô nhà và đóng cửa. Tôi nhớ là có ai đó gọi chúng tôi qua trường viết tường trình. Có lẽ ai đó trong trường đã gọi cảnh sát đến giải quyết.
Không hiểu vì sao mà những ngày sau đó không có ai đến quấy rầy bọn tôi nữa. Vết rách trên mắt của Du cũng đã lành. Tôi và Thành luôn đi về cùng với nhau để tiếp cứu, đứa nào cũng mang sẵn dây nịt da bảng lớn phòng thân. Tôi tập đánh nhuyển tiên từ dạo đó! Không biết có phải thấy cần để tự vệ hay không mà Du theo anh Lưu tập võ Thiếu Lâm! Hắn học mau tiến, liên hoa, hỗ quyền, xà quyền hắn đều múa được! Có điều hắn không biết đánh lộn bao giờ!
Bốn thằng bọn tôi thân nhau hơn...
Sau này khi thêm một số tuổi, tôi càng thấy rõ thêm rằng con người ta nếu thắng được sự sợ hãi thì trở nên mạnh, người ta chết là do sợ chứ chưa chắc đã do yếu tố bên ngoài.
Thêm một số tuổi nữa thì tôi đâm ... sợ. Thân này dẫu ra răng đi nữa cũng không thể làm liên lụy đến thân nhân. Tôi từ sợ đâm ra hèn...
Thêm một số tuổi nữa tôi đi trốn tôi, tôi không đến nỗi phải đào hố mà hét..., nhưng tôi trốn mình bằng cách cho mọi sự đều là ... sự thường.
Thêm một số tuổi nữa tôi đâm khinh người, tôi cho rằng những kẻ giống tôi thời trai trẻ là những thằng khùng điên.
Lại lan man nữa rồi...

Bốn đánh một, không chột cũng què

(Chùm bài viết về võ sĩ Thanh Ròm)
Vì thế nên khi thấy bốn thằng nhào vô đánh một thằng, tôi vì cái máu anh hùng rơm, kiến ngãi bất vi vô dõng giả, vội la lớn oai vệ: - Dừng tay! Mà bọn chúng dừng tay thật. Chúng biến thật nhanh, để rồi lúc tôi vừa ra khỏi cổng trường, bốn thằng khác to cao hơn nhào vô đánh tôi. Bây giờ thì chẳng có thằng nào "kiến ngãi bất vi" cho tôi nữa cả!
Một chọi bốn, ừ thì chơi! Lệnh Hồ Xung lúc bị trọng thương, một mình đã từng hạ mười cao thủ! Bọn chúng nhào vô tính ôm vật tôi xuống, không biết bằng cách nào tôi tháo khỏi tay của hai thằng ôm, mặt của một thằng chảy máu. Hai tay tôi khuấy vòng tròn liên tục, không chịu chạy mà lừ lừ tiến thẳng tới thằng mang mặt máu! Ba thằng còn lại, mặt tái mét không đứa nào dám nhào vô, tôi như người lên đồng bước chầm chậm bằng mũi bàn chân, chuẩn bị tầm cho cú song phi quỷ khốc thần sầu của mình thì đùng một cái, cả bốn thằng ù té chạy! Mấy thằng cắc ké đứng nhìn đều ngẩn mặt ra. Chẳng lẽ chúng đoán biết cú đá bay từng làm sập chuồng gà, gãy giàn mướp của tôi sẽ hạ gục chúng!
Tôi chùng hẳn người sau cơn căng thẳng tột độ! Quay người lượm sách vở bị bọn chúng giật rơi. Vừa đứng lên thì trước mặt tôi là Cầu, anh này là người cùng xóm, chỉ biết nhau nhưng chưa hề quen, Cầu học trước tôi một lớp ở trường Thánh Tâm, là trưởng tràng của lò võ Hạnh Hoa do anh Hoàng hướng dẫn. Không biết Cầu ra oai cách nào mà lũ cào cào châu chấu co cẳng chạy, chứ chẳng phải chúng ngán tôi!
-Can chi không?
-Không.
Chúng tôi cùng về và không nói thêm câu nào. Nhưng tôi âm thầm cám ơn giải vây của Cầu dạo đó. Khi viết những giòng này không biết Cầu còn sống không, vì một dạo tôi nghe tin Cầu bị nạn liệt người.
Sau này tôi biết Trần Kiềm (em nhạc sĩ Trần Tích) vì xích mích gì đó với Trần Tiền (Phương Sơn) nên kêu băng vô đánh hội đòng, tôi vì "kiến ngãi bât vi" mà bị vạ lây!
Dại dột thay thời thiếu niên, mà cũng hạnh phúc thay thời niên thiếu! Lớn dần lên thằng người trong tôi đâm chai sạn. Mắt tôi thấy, tai tôi nghe nhiều sự bất công mà tay chân tôi không máy đông, con tim tôi không một chút nhói đau! Bỉ ổi thay cho cái khôn lớn của thằng tôi!

Nhân ...Quả

Cú đấm 40 năm trước và bàn tay bây giờ...
(Viết nhân anh bạn Đoàn Minh Phú gọi tôi là võ sĩ Thanh Ròm)
Tôi mê võ từ lúc tôi mê đọc truyện kiếm hiệp. Nhà tôi nghèo nên chuyện đến võ đường chỉ là trong mơ. Tôi tự tập qua học lóm và đọc sách, nhưng tôi vốn quá mê nên tập rất chuyên cần. Tôi trồng trụ gổ bọc rơm và đấm đến nát rơm và gãy cả trụ gổ! Cú song phi của tôi dạo đó được các bạn cùng lứa cho là thần sầu, tôi đá vượt cao quá đầu cả cánh tay và từng đá gãy cả giàn mướp. Hồi đó mẹ tôi nhận mở mắt thép gai cho người ta làm gióng gánh nước và đan bội, nên chiều nào dẫu mưa hay nắng, tôi cũng phải uốn thẳng gần nửa cây số dây thép và cắt ra từng doạn. Do vậy bàn tay tôi ngấm bột sắt trở nên đen sì. Tối đến tôi lại tập đấm vào bao đựng muối nữa! Hai bàn tay tôi trở nên cứng như thép và gần như mất cảm giác! Mấy đúa bạn cùng học lớp đệ ngũ Nguyễn Tri Phương của tôi thằng nào cũng ngán, dẫu có đứa lên đai đen thái cực đạo, có đứa học võ ta bên võ đường Bạch Hỗ. Thỉnh thoảng tôi biểu diễn đấm vào tường lớp học đến tróc vôi mà tay tôi không hề hấn gì! Mấy thằng nhóc bảo tôi có võ Thiếu Lâm! và biết thiết sa chưởng! Thỉnh thoảng tôi đạp xe về Bao Vinh học lóm võ ta từ Trần Hữu Cánh, cũng có lúc tập đấu với anh chàng to lớn này, nhưng chưa bao giờ tôi biết đánh lộn...
Cho đến khi tôi về học Nguyễn Hoàng, 1971. Hôm đó chưa phải ngày chính thức khai trường, chiều có trận đấu bóng rỗ, tôi không nhớ là đi cùng với ai đến xem. Tôi chứng kiến cảnh bắt nạt của học sinh lớp trên với lớp dưới, thằng lớn buộc thăng nhỏ phải giao ra cây viết pilot đang cài trên túi áo. Tôi nổi máu anh hùng rơm bèn nhảy vô can thiệp, thằng lớn không nói không rằng, trả cây bút lại cho thăng bé ngay, tôi tưởng bở. Bổng nghe ai đó nhắc:
-Chạy đi, mi đụng băng trụ điện 192 rồi đó!
Tôi có biết băng đảng chi mô, nên điếc chẳng sợ súng! Quả nhiên vài phút sau một thằng to cao nhảy tới nhìn xoáy vô mặt tôi, và tung ngay cú móc quai hàm. Hoàn toàn không có kinh nghiệm đánh nhau theo kiễu giang hồ, nhưng do tập nhiều nên phản xạ, tôi gạt được tay của hắn và tung trả quả móc hàm y chang! Một tiếng "bóc"rất giòn, quả đấm thép cuả tôi ghim ngay hàm địch thủ, và theo đà gạt, hắn té sấp xuống nền bê tông của sân bóng rỗ. Ai đó nhắc tôi:
- Chạy đi, bọn hắn đánh hội đồng đó!
Tôi không hiểu nên cứ đứng trơ như tượng thủ thế. Thầy Lê Phán chạy lại và gọi tôi vô phòng giám thị. Tôi thuật lại mọi chuyện, thầy bảo tôi ở lại trong phòng một lúc. Có lẽ thầy lo cho tôi, nên để bọn chúng giải tán mới cho tôi về. Sau này tôi biết thằng lãnh quả đấm đầu tiên của tôi là Thành "loa", "sĩ quan" trong băng 192!
Bốn mươi năm trước bàn tay phải của tôi là sắt nguội, lần đầu xuất thủ đã hạ gục địch nhân. Bây giờ bàn tay phải của tôi bị đau nhức! Cái nhân ngày xưa tôi gieo bây giờ ra quả! Tôi đã làm đau đớn một người, một con người, nên giờ tôi phải gánh cơn đau thực của thân xác. Cũng có thể không phải chỉ vì một nhân này, còn nhiều nhân nữa, tôi sẽ cố ôn lại, nhưng nếu tôi kiểm soát được nhân thì ... tôi hóa thánh nhân!

Cây ghi ta đầu tiên

Tôi học nhạc với thầy Vĩnh Tuấn, nói cho oai vậy chứ thực ra hồi đó trong trường Nguyễn Tri Phương Huế, nhạc là một môn học, tuần một giờ, từ lớp đệ thất đến năm đệ ngũ. Thầy Tuấn chẳng bao giờ dạy, đến giờ là thầy giao sách cho lớp trưởng Ngô Chỉnh lên bảng chép cho bọn tôi chép theo, còn thầy thì chỉ ngồi trên bàn giáo sư. Lớp tôi hồi đó có Vĩnh Hiền, Lê Công Trình theo học trường quốc gia âm nhạc, thành thử mỗi lần thầy kiểm tra là chúng tôi chỉ việc chép bài của hai tay này. Nhưng cũng có lúc thầy Tuấn nỗi hứng lên, gọi chúng tôi từng đứa lên bảng bắt xướng âm, rồi bắt chúng tôi viết một đoạn nhạc gồm năm bảy ô nhịp, âm giai đô trưởng! Chúng tôi chỉ có chết, thầy cứ thế mà bắt chúng tôi xòe tay ra để thầy gõ! Hồi đó tôi ngán môn này lắm. Nhưng ít năm sau khi tôi bắt đầu thích nhạc tôi mới biết ơn thầy. Năm 1971 tôi về Quảng Trị, học cùng lớp tôi có Lê Phương, ông này cũng tập tọe chơi nhạc, Phương chỉ tôi thổi sáo, chúng tôi tự tập với nhau qua sách dạy thổi sáo của Tô Kiều Ngân và Nguyễn Đình Nghĩa, chẳng có thầy, không có cát-xét, CD...Phương cũng bắt đầu tập đàn ghi ta. Với tôi tập sáo thì dễ vì ... dễ mua cây sáo. Nhưng cây đàn ghi ta với tôi lúc đó là cả một ước mơ. Rồi chiến tranh, rồi chạy loạn. Cho đến cuối năm lớp 10, sau không biết bao nhiêu lần xin xỏ của tôi, không biết bao nhiêu lần hứa cho của mẹ tôi, ba tôi mới chở tôi qua phố Đà Nẵng để tậu về một cây ghi ta thùng. Tôi và Nguyễn Trường Thành, Nguyễn Văn Phước cùng mê ghi ta, chúng tôi học ghi ta qua sách của Nam Lộc và học lóm của nhau, lớp tôi hồi đó có Lợi chơi ghi ta hay lắm, nhưng chúng tôi không thân với Lợi vì cậu này vốn dân Pháp văn của 9/7. Bọn chúng tôi phục thầy Hộ lý hóa sát đất về tài đệm đàn của thầy, nhất là điệu paso của thầy chơi đệm cho bài nối vòng tay lớn và bài gì tôi quên tên nhưng bắt đầu bằng ... người đã đi đi trên non cao, nay đã về trên đồng ruộng sâu.. Tôi mê nhạc Vũ Thành An, Từ Công Phụng, nhạc tình của Trịnh Công Sơn từ dạo đó. Trường Thành có tài chép nhạc, hắn chép nhạc đẹp hơn in. Chúng tôi thường dùng vỏ hộp diêm cắt năm răng cưa để kẻ dòng, tôi thường không kẻ thẳng, những dòng nhạc chép bay bướm trên giấy pờ luya hồng... Ngô Dzu thì gò thùng làm bộ gõ và tập chơi mandolin, rất tiếc hồi đó chúng tôi không có đàn anh nên chỉ mò mò mẫm mẫm với nhau, band chỉ ở trong mơ. Cây ghita của tôi sau đó đã biết in hình cô gái tóc dài ngồi ôm tảng đá buồn...(phác họa của tôi về Trần Thi Thảo, Thảo A2) và lưu lạc nơi nào tôi không rõ khi tôi vào đại học... ....

Nguyễn Hoàng và Niềm mong đợi

Tôi được thầy Đỗ Tư Nhơn "phát hiện" trong một giờ làm văn lớp 9, bài văn nghị luận "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng". Thầy yêu cầu lập dàn bài, nhưng cả lớp đều làm hoàn chỉnh bài văn, có bạn chép từ sách mẫu ra. Tôi lo lắng nhìn thầy tự hỏi hay là mình sai, thầy xuống bàn kiểm tra vài cuốn vở, rồi như nhận ra trong mắt tôi có điều muốn nói, thầy lật vở của tôi ra coi. Thầy cầm tập tôi lên bàn, đọc rồi gọi tôi lên bục đọc cho cả lớp nghe. Thầy bảo đây chính mới là yêu cầu của thầy... Tôi sướng lắm và "mê" thầy từ đó. Tết Nhâm Tý (1972), nhà trường tổ chức ra báo tết, thầy Nhơn động viên học trò viết bài tham gia. Hồi đó tôi viết "khá" lắm, bài làm văn từ lớp đệ thất đến đệ ngũ của tôi đều được quý thầy khen và được đọc cho cả lớp nghe, có bài văn năm lớp đệ ngũ tả cảnh mùa thu ở Huế, thầy Nguyễn Diệm đã đọc cho cả khối nghe. Tôi viết "niềm mong đợi" sau khi đã làm dàn bài khá kỷ. Báo "Hội mùa xuân" phát hành và truyện ngắn của tôi được giải ba, sau giải nhì của chị Quỳnh, Người khách trong ta. Tối nhận giải, lòng tôi tràn đầy hân hoan, dường như thầy Phán đã trả tiền xích lô chở tôi và phần thưởng về nhà. "Hội mùa xuân" dường như thầy Nhơn còn lưu giữ, tôi mong có một lần đọc lại "niềm mong đợi", tác phẩm của một thời học trò thật đẹp, của một cậu học sinh lớp chín tập tễnh viết văn... Sẽ có.

Bài thơ đầu

Hồi năm 1971, tôi về học lớp 9/4 trường Nguyễn Hoàng, bắt đầu tập tểnh làm thơ. Lớp tôi dạo đó đã có vài thi sĩ thứ thiệt: Đổ Huy Sanh, Lê Thọ Tuyển...Huy Sanh thì: Lầu trang cách biệt khung trời mộng, viện sách bềnh bồng ngọn gió đông... Thọ Tuyển thì: Chờ em lên với nghe nào, nhớ nghe đứng đợi má đào đừng phai...Thơ của hai vị này đã từng được đăng trên nhiều tờ báo. Tôi ngưỡng mộ ghê lắm và cũng tập làm thơ. Bài thơ đầu tôi không còn nhớ, nhưng chỉ nhớ là tả về mùa xuân, có câu: ngẩn ngơ cánh bướm vân vi. Ông tôi, Trần Tư Bổng (ông là em của bà nội) nhà giáo về hưu, tinh thông kim cổ, nghe nói bọn tôi làm thơ (bọn tôi là tôi và Trần Xuân Lâm), muốn tôi đọc cho ông nghe. Nghe xong, ông hỏi, cánh bướm vân vi nghĩa là sao? Vân vi, chữ này không rõ nghĩa. Ông bảo thơ không nên ép vần, vần là phải tự nhiên. Lúc đó tôi nghĩ ông quá cổ điển, thơ thì đâu cần rõ nghĩa! Nhưng sau này càng lớn tôi càng thấm. Tôi nhớ tôi có đâu chừng chục bài thơ, Lâm cũng vậy. Thế là chúng tôi quyết định xuất bản! Việc đầu tiên là in ấn. Tôi năn nỉ xin ba tôi chục tờ stencil (ba tôi làm văn phòng, nên thứ này không thiếu), tôi đóng một cái khung gổ nhỏ, xé cái áo trắng đã củ, để làm một cái khung in (chiêu này tôi bắt chước Đổ Huy Sanh) không có máy đánh chữ, tôi dùng bút lá tre viết lên tờ stencil. Không có mực in, tôi và Lâm trưa nào cũng quần xà lỏn lên tòa hành chánh tỉnh Quảng Trị, vào lục trong các thùng rác ở văn phòng để kiếm những ông mực quay roneo đã vứt bỏ. Lên khung in thử tờ thứ nhất, lòng biết bao sung sướng khi thấy bài thơ của mình được "in ấn"... Chúng tôi đang sống trong mơ và thực như thế thì chiến tranh... Mùa hè đỏ lửa. Năm 75, ba tôi và tôi đào tìm trong đống gạch vụn đổ nát của ngôi nhà cũ, hầu xem còn gì có thể dùng được, hình như tôi thấy ống mực quay ronéo chưa dùng hết ngày nào còn tươi màu đen...

Hà ...ơi

Hồi đó tôi quen Hà qua Ái Hoa, nhưng Hoa "biết" tôi, nên tôi quen Hà. Hà học ban A còn tôi ban B, chung trường nhưng không chung lớp, nhưng chúng tôi có cái chung rất thân thiện là chung trường cũ Nguyễn Hoàng. Tóc Hà hồi đó dài lắm, dài đến nhượng chân và tôi cũng đã biết ngắm mỗi lần tan học, lúc Hà đạp xe phía trước còn tôi theo sau. Thỉnh thoảng Hà bị bọn con trai nghịch xả xi lốp xe, tôi cũng biết đem xe nàng đi bơm hộ, nhưng khi đến tiệm xe đạp thì nàng dành, làm tôi đứng ngẩn tò te...Nhà nàng ở phố, nhưng cuối tuần Hà thường qua thăm nhà dì nàng bên kia sông Hàn, nhà tôi cũng ở phía đó. Hà đòi vô nhà tôi thăm, nhưng tôi từ chối. Qua phà, tôi cũng biết phải dẫn xe nàng qua trước rồi mới đến xe mình, nhưng tôi chưa kịp làm thì nàng đã lẹ tay dẫn xe giúp tôi... Tôi cũng biết làm thơ, bài thơ tôi viết bâng quơ về mắt và lá, mắt nàng và lá cây trên đường tan học, (không biết làm sao mà Bùi Xuân Ngoạn còn nhớ, cậu này còn nhớ và đọc lại cho tôi hồi tôi học năm 3 đại học). Thỉnh thoảng Hà có nhờ tôi giải toán, tôi cứ lần lần lữa lữa... Tôi thích trương Phan Chu Trinh có lẻ là do thích thấy Hà mỗi lần đi học, tôi âm thầm viết thư tình cho nàng lúc nào không nhớ, nhưng tôi nhớ tôi viết về một dòng sông, dòng sông suối tóc của nàng, thư tình tôi viết trong nhiều tháng, cho đến một ngày, tôi muốn trao, thì chiến tranh ... 1975. Tôi đến trường lần đó, không biết là lần cuối. Dân Huế, Quảng Trị tràn vào đầy trường. Tôi đau đớn. Tôi như người mất hồn, đi tìm ba tôi ở bến tàu, gặp ai đội mủ đen tôi cũng hỏi và nhận được câu trả lời tương tự, chắc là vào sau, không rõ...Gia đình tôi về Quảng trị sau đó với may mắn không mất người thân. Xe chạy qua sông Hàn, tôi bổng dưng gọi Hà ơi... Hà ơi. Cuối năm thứ nhất ở trường ĐHSP Huế, dường như, rất mơ hồ tôi thấy Hà cùng anh trai là anh Sang trong cư xá sinh viên. Cho đến bây giờ tôi vẫn mơ hồ: Hà đến đã tìm tôi ?...

Một thoáng Phan Chu Trinh

Năm học 1974-1975 tôi chuyển về học trường Phan Chu Trinh Đà Nẵng, sự chuyển trường này cũng lắm nỗi nhiêu khê, nhà trường đòi hỏi, phải có quyết định thuyên chuyển công tác của ba tôi, phải có chứng chỉ học trình của tất cả các năm trung học, tôi phải trở lại trường củ từ lớp 6 cho đến 11 để xin chứng chỉ học trình. Thầy dạy toán cũng là giáo sư hướng dẫn, thầy Phan Thanh Kế, thầy dạy hay nhưng cũng hay thiên vị, phân biệt đối xử giữa học sinh "12B3 của thầy" với học sinh trường ngoài chuyển vào. Tôi còn nhớ, tôi bị thầy "xay vụn" từ 18 điểm xuống còn 13 điểm trong một bài kiểm tra trắc nghiệm. Từ đó về sau tôi chỉ làm bài đến 15 điểm thì thôi! còn 5 điểm chừa lại cho thầy, để khỏi bị khó dễ! Sau này khi đi dạy toán tôi tự nguyện với lòng mình, không bao giờ bước lặp trên "dấu lầy" của thầy Kế. Học Văn với thầy Trần Đình Quân, tôi rất thích cách dạy của thầy, thầy đã tập cho chúng tôi những bài hát rất vui, để xoá tan cơn buồn ngủ khi học giờ đầu của buổi chiều, bài văn đầu tiên là bình luận câu "văn dĩ tải đạo", tôi được 16 điểm, điểm khó đạt của môn văn, (dường như hồi đó tôi đã biết mở rộng đến đề tài nghệ thuật vị nghệ thuật và nghệ thuật vị nhân sinh). Dạy Anh Văn là thầy Tôn Thất Lan, quý thầy hồi đó còn lưu luyến đến essay nên điểm tiếng Anh của tôi thường là điểm giỏi, thầy Lan cũng nỗi tiếng với 10 bài tếu ca. "Bà cai mà làm bài ca...khuyên anh em ta không ăn quà trong lớp"...Tôi cũng được học Anh văn với thầy Uẫn, chỉ vài giờ thôi nhưng tôi thực sự khâm phục vốn từ của thầy. Lý hoá tôi học với thầy Ngô Hào, thầy Hào chỉ giỏi dạy lý, còn hoá thì phải phục thày Trí. Thầy Hào rất nóng tính, tôi đã bị thầy gõ đầu khi lúng túng trong một lần lấy căn bậc hai, thầy có những cơn nóng rất bất tử, mắng học sinh hết cá hết nước, có lần thầy ném cả sách vở của Nguyễn Đình Quang qua cửa sổ xuống lầu rồi đuổi ra ngoài không duyên cớ! bọn tôi sợ thầy nhưng không ghét.... Tôi học trường Phan Chu Trinh chưa xong đệ nhất lục cá nguyệt thì chiến tranh... Thực tình, tôi không có tình cảm gì sâu sắc với quý thầy dạy tôi năm 12 ở trường này, có lẻ vì thời gian học ở đây quá ngắn và quý thầy Nguyễn Hoàng trường củ đã quá gần gủi ...